مقالات

صنایع دستی

صنایع دستی در اصل تزئینی زیبایی هستند که توسط هنرنمایی با دست یا ابزار های ساده ساخته می شود. به طور معمول ساخت هر نوع وسیله ای به سبک سنتی صنایع دستی اطلاق می شود.

صنایع دستی عموما یه لحاظ فرهنگی یا مذهبی حائز اهمیت هستند

در اینجا باید عنوان کنیم که، لوازمی که با ماشین آلات و به صورت انبوه ساخته می شوند، جزء صنایع دستی به شمار نمی آیند.

هدف از ساخت یک وسیله وجه تمایز آن برای یه شمار آمدنش به عنوان هنر دستی یا کاردستی است.

ویژگی های یک صنایع دستی:
  • این لوازم قرار است مورد استفاده قرار گرفته تا کهنه، پوسیده و غیره شوند.
  • موارد استفاده از این لوازم بیشتر از یک تزئین ساده‌ می باشد.
  • این دست ساخته ها عموما” کارهای فرهنگی و مرسومی تلقی می‌شوند.
  • آن ها به عنوان بخشی از لازمات زندگی روزمره مطرح می شوند.

حال آنکه که کاردستی یک سرگرمی و یک ارائه بی نقص و زیبا از یک تکنیک است.

هر ساله دهم ژوئن روز جهانی صنایع دستی است.

در سازمان جهانی یونسکو ۶۰۰ صنعت نوع دستی ثبت شده که از این تعداد، ۴۵۰ صنعت دستی به کشور ایران تعلق داشته که از این چهارصد و پنجاه هنر،

۲۸۷ صنعت متعلق به اصفهان می باشد.

شایان ذکر است، در ایران سازمان میراث فرهنگی متولی این بخش است.

از هنرهای دستی معروف ایرانی میتوان به این موارد اشاره نمود:

  • گلیم
  • فرش
  • گبه
  • قلمزنی
  • شیشه‌ گری
  • منبت کاری
  • مینا کاری
  • سفال
  • چوب
  • خاتم کاری
  • ملیله دوزی
  • و …

در بین هنرهای دستی قلمکاری مس یکی از زیباترین صنعت های دست است، که در حال حاضر اصفهان مرکز تولید قلمکاری ایران محسوب می شود.

 

صنایع دستی قلمزنی مس اصفهان

قلم زنی از پر رونق ترین صنايع دستي اصفهان محسوب می شود.

قلم زنی، کنده کاری و ایجاد نقش و طرح با قلم و ضربه چکش، روی اشیای فلزی همچون مس است.

این صنعت در دوران صفویه نوسعه یافت و تا زمان قاجار به طول انجامید .

در اصل هنر دستی قلمکاری از مهمترین صنایع دستی استان اصفهان محسوب می شود.

محصولات ساخته شده حاصل از این هنر، کماکان درجامعه امروزی مطرح می باشد.

سابقه قلمزنی مس اصفهان به دلیل معمول تر بودن ساخت آن قدیمی تر از قالیبافی است.

 

برای آشنایی بیشتر با دیگر صنایع دستی این استان هنرپرور پیشنهاد می کنیم مقاله صنایع دستی اصفهان را مطالعه بفرمایید.

 

قلمزنی برنج تبریز:

علاوه بر اصفهان در تبریز نیز هنر قلمزنی بسیار شایع بوده و کار دست هنرمندان تبریزی همچون هنرمندان قلمزن اصفهان ستودنی است.

البته سبک قلم زنی تبریز با قلم زنی اصفهان متفاوت است.

چراکه در سبک تبریز همه مراحل کار با دست صورت و حکاکی می گردد این در حالی است که، در قلم زنی اصفهان با ضربه چکش کاری می شود.

ابزار کار این رشته از صنایع دستی، قلم های فولادی بوده که عموما” خود هنرمندان آن ها را می سازند.

در قلمزنی برنج تبریز بیشتر نقوش کنده کاری شده بر روی فلز برنج از طرح های مسجد کبود در تبریز الهام گرفته شده است.

همچنین نقوش ثابت و براق اصلی ترین مشخصه هنر قلم زنی تبریز است که زیبایی منحصر بفرد و خیره کننده ای به این هنر می بخشد.

 

صنایع دستی قلمزنی و انواع قلمرنی

به نقوش و خطوط با چکش و قلم‌ های فولادی بر سطح فلزات ایجاد می کنند را نوعی از صنایع دستی به نام هنر قلمزنی می گویند.

فلزاتی که بر روی آن ها قلم زنی معمول است عبارتند از:

  • فلز طلا
  • فلز نقره
  • فلز مس
  • فلز برنج
  • فلز مفرغ
  • و… .

اجرا و کار قلمزنی به چند سبک و طبق سلیقه هنرمند صورت می گیرد این شیوه‌ ها عبارت‌ اند ‌از:

  • سبک ریزه کاری

این سبک به ریزه قلم و زمینه پر نیز معروف است.

در ریزه کاری سطح اشیا یا بوم فلزی را با نقوش و طرح‌ های ریز و ظریف قلمزنی می نمایند. بدین ترتیب که با ایجاد بافت در زمینه بوم، طرح اصلی را آشکارتر و زمینه کار را از طرح جدا می‌ سازند.

 

  • سبک برجسته کاری

این تکنیک و سبک طی سه مرحله صورت می گیرد:

مرحله اول:

قیرزنی پشت بوم فلزی و نیم‌ بُر کردن طرح اصلی بر روی آن

مرحله دوم:

جداسازی قیر از پشت بوم و ذوب مجدد آن و سپس ریختن قیر مذاب بر روی کار (روی سطح نیم بر شده)

در این مرجله از پشت بوم فلزی که طرح کار مشخص است، طرح را پایین می‌ برند تا از طرف اصلی برجسته گردد.

مرحله سوم:

دراین مرحله نخست قیر را جدا کرده، مجدد ذوب می نمایند و قیر ذوب شده را پشت بوم فلزی می‌ ریزند.

حال که طرح اصلی برجسته شده است، زمینه را با قلم‌ های بدون آج صاف می‌ کنند و سپس روسازی کار را انجام می‌ دهند.

گفتنی است، جُنده کاری هم به همین سبک انجام می‌ شود.

 

  • سبک عکسی:

در این سبک قلمزنی نمی‌توان زمینه را کامل پر کرد، به همین جهت با ساخت سایه و خط بر زمینه، طرح اصلی را نشان می‌ دهند.

در روش عکسی درست بر خلاف ریزه کاری عموما طرح‌ های ختایی، ساقه‌ هایش یک خطی هستند.

 

قلمزنی بر روی مس و برنج و تفاوت بین آن ها

یکی از ظرایف صنایع دستی ایران، قلمزنی بر روی فلزات مس و برنج  بوده که انجامش سابقه ای بسیار طولانی دارد.

همانطور که در بالا اشاره شد، قلمزنی هنر (کندن) نقوش بر اشیاء فلزی است.

می توان گفت، قلمزنی مس و قلمزنی برنج هنری است که در آن هنرمند قلمزن، نقش های اصیل و سنتی ایرانی را با ابزار و وسایل ساده و دستی اما با مهارت بالا همراه با ذوق هنری، بر روی فلز مس یا برنج مورد نظر ایجاد میگردد.

تفاوتی بین قلمزنی برنج و قلمزنی مس وجود ندارد.

چراکه هر دو نوع از صنایع دستی است که، طی آن نقوشی با ذوق و مهارت هنرمند قلمزن بر روی فلزی خام نقر می شود.

انتخاب بین این دو قلمزنی تنها به سلیقه خریدار بستگی دارد.

و در اصل جز تفاوت در نوع فلز به کار رفته در آن ها تفاوت دیگری بین این دو هنر که هر دو جزو صنایع دستی هستند وجود ندارد.

 

صنایع دستی مسوار

گروه بزرگ مسوار با سابقه ای بیشتر از 10 سال در ارائه انواع صنایع دستی ایرانی در نظر دارد در راستای حفظ حقوق مصرف کننده و ارائه خدمات مطلوب به مشتریان، قدم بر عرصه فروش ظروف مسی و برنجی، میناکاری و صنایع دستی نهاده است.

صنایع دستی زیبایی که توسط این مجموعه ازائه می گرند عبارتند از:

  • مینا کاری
  • ملیله کاری
  • قلمزنی مس
  • قلمزنی برنج
  • و …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *